Pólland - sept. 2026

Hesa ferð fóru vit tríggjar systrarnar til Póllands - eina heilsuferð. Vit vitjaðu  ein heilsudepil ein tíma frá Gdansk, sum íslendingar (heilsan.is)  plaga at brúka. Havi ofta hoyrt um hetta stað, eisini frá onkrum føroyingi.                 https://czapielskimlyn.pl/en/

Í túninum

Saman við Mario, hotelstjóranum

Heilsudepilin er inni í einari friðaðari park, Kashubian Park, beint við eitt vatn, Lake Bukrzyno Duże. Tað er sostatt staðsett á frálíkum stað til at ganga túrar og slappa av. Hetta er ikki inni í býi ella bygd, eingin handil ella kiosk ella ølstova. Har er pláss fyri 80 gestum, men so nógv fólk var ikki , nú ið vit vóru. Góð kømur við altan. Eisini eru smá summarhús á økinum, sum ein kann leiga við kamarið og vesi, eitt sæst á myndini omanfyri vinstrumegin. Frálíkt uppihaldsrúm við sofum og borðum. Húsið er í trimum hæddum og eingin elevator. Sera blíðar og fyrikomandi gentur í móttøkuni, sum duga enskt. Men annars er málpolitikkurin í Póllandi soleiðis, at tey vilja helst hava skelti og upplýsingar bara á pólskum.

Vatnið og dyppingarstaðið

Maturin er eitt kapittul fyri seg. Áðrenn vit komu, vórðu vit spurdar, hvussu nógvar kaloriur vit ynsktu um dagin. Vit valdu 1800 haldi eg, og so 5. dagin bóðu vit tey minka tað til 1500. Tríggjar máltíðir um dagin: kl. 9, 13.30 og 18. Altíð smoothie morgun og kvøld. Høvuðsmáltíðin var á miðdegi, tí at tá hevur tú mest brúk fyri orku. Grønt og frukt til hvørja máltíð. Sera litfagurt og vakurt skorið salat serliga á kvøldi, men eisini á miðdegi. Ein dag fingu vit laks og nakrar ferðir høsnarunga, men annars var maturin mest vegetariskur, ikki mín koppur av te, men mann kann venja seg við nógv. Í resepsjónini var ein tebarr, tú kundi fáa tær plantute, tá tú vildi, men kaffi skuldi tú keypa í móttøkuni. Vit drukku vist bara ein kopp av kaffi um dagin. Um svongdin nívdi ov nógv um kvøldið, fingust súrepli í resepsjónini.

Tey høvdu eina fasta dagsskrá , og har vóru gongutúrar, svimjing/dypping, fimleikur at velja ímillum, ella tað bar eisini til at gera alt. Turið er raskast av okkum, hon fór til Nordic walking, sum er hvønn morgun kl. 10. Eg og Inga Rósa gingu í okkara egna lag, tvær ferðir møttu vit hesum nordisku gongufólkunum. Vit vóru til fimleik næstan hvønn dag, eitt slag var kl. 16, og eitt annað slag var kl. 12.30. Og ikki at gloyma sauna, saunagos, sum summi halda vera so frálíkt. Tað royndu vit ikki. 

Rørsla. Av tí at LongVita heilsuhotellið liggur, sum tað ger, er lagamanni at ganga túr í skógini, og har er nógv vakurt og forvitnisligt at síggja hjá okkum úr træleysum landi. Og sum depilin liggur við eitt vatn, er lagamanni at svimja, dyppa og sigla á vatninum. Lat meg ikki gloyma at nevna massasjutilboðini og vakurleikaviðgerð, eg og IR fingu reflektoriska fótaviðgerð, tað var eitt upplivilsi, og so var manicura, pedicura og andlitsviðgerð. Men hesi tilboðini skuldi ein rinda fyri, eins og aquafimleik og zumba dancing.

Heilt ævintýrligt at síggja allar hesar fagurlittu sopparnar. Vit sóu eisini fólk, sum gekk og hentaði soppar.

Gdansk. Ein dag brúktu vit til at fara í býin. Tað var við taksabili, tað var besti møguleiki har á leið. Bilstjórin skilti ikki enskt ei heldur týskt, og hann hevði radioið alt for har frá við týskum slagarum. Vit avtalaðu frammanundan , nær og hvar vit skuldu heintast aftur. Ein sera hugnaligur "old town". 

Vit hittu ein íslending, sum vit høvdu møtt á LongVIta, í býnum. Hann vísti okkum hesa standmyndina, hon er til minnis um tey fyrstu ofrini í 2. heimsbardaga í Póllandi. 55 menn víðgirdu seg á posthúsinum og hildu skansan ímóti týskinum. Einir 10 doyðu har, og restin yvirgav seg, men teir blivu "dømdir" til deyða og skotnir. Standmyndin stendur framman fyri posthúsið, sum nú er museum.

eftir: Wincentu Kucma og Krystyna Hajdo Kucma (1979)

Vit vitjaðu dómkirkjuna, Mariukirkju. Hon er ovurstór, har eru yvir 40 altar.

Eitt hásæti inni í Mariukirkjuni.

Doypifuntur

Vit vitjaðu  heilagu Birgittu kirkjuna, sum var plássið har Lech Walesa og hansara fólk hittust og fingu skjól í 1980unum.  Hann verður enn heiðraður við fakfelagsflagginum inni í kirkjuni, og ein skíggi var við Lech Walesa, sum helt talu. Serligt við kirkjuni er eisini, at altartalvan er av rav. Kirkjan er upprunaliga frá 1396, varð oyðiløgd undir krígnum og bygd uppaftur í 1970. Altartalvan er frá 2017.

Vit vitjaðu ravsavnið. Rav verður kallað gullið í Baltikum. Serstakliga flott savn við nógvum lutum og við frágreiðingum um námsvinnu og ídnað, sum hevur við rav at gera. Havi fleiri myndir, men teldan og telefonin eru blivnar óklárar - gugla altartalvuna í St. Brigid's.

Nú vit vóru komnar til býin, nýttu vit høvið at eta annað enn grønt, ein snitzel og eina stóra kaku bleiv tað til. 

og ølið æt rav

Búgvi farin 81 ára gamal

Børnini Andrias og Alda

Langabbi fyllir 80

Nú er beiggi okkara Búgvi farin burtur úr tíðini.

Búgvi var føddur í 1945 og var triðelstur av sjey systkjum. Búgvi var sostatt fimm ár eldri enn eg, men í mínum hugaheimi var hann vaksin, tá ið eg var barn. Hann var í læru, hann var oljudálkaður og arbeiddi hvønn dag. Hann koyrdi mororsúkklu, og vit fingu lift. Hann arbeiddi upp á bilar og motorar.

Búgvi giftist við Hergerð av Eiði, og tey fingu trý børn, Aldu, Sigurð og Andrias, ein stór ólýsandi sorg var, at. Sigurður fór alt ov tíðliga. Búgvi hevði abbabørnini Sigurð og Silju og langabbabørnini Aldu og Ása. 

Her vitja vit Hergerð og Búgva í Albertslund, Turið og Búgvi fáa sær ein royk. Búgvi er sum vanligt í ferð við okkurt arbeiði í húsunum.

Búgvi fiskar síl saman við smádreingjunum.

Búgvi varð raktur av sálarsjúku sum ungur og var innlagdur í langa tíð fleiri ferðir, bæði í Føroyum og Danmark. Tær hendingar og viðgerðir, sum elvdust av hesum, formaðu hansara lív og lívið hjá hansara ungu børnum.

Tað var ein stórur dagur hjá Búgva, tá ið Alda og Pauli fluttu aftur til Føroyar eftir tey nógvu árini í Danmark. Búgvi fekk góð ár saman við Aldu og hennara familju.

Á hesari myndini sæst Búgvi í Vágsbotni saman við abbabørnunum Silju og Sigurði.

Nú seinastu árini búði hann  í Havn og var vorðin ein býarmynd, har hann gekk við súkklu sum gongugrind. Ta seinastu tíðina hevði  hann afasi eftir ein blóðpropp, so at tað hevur verið sera trupult at samskift við hann. 

So fækkast, vit vóru sjey, nú eru vit fýra.

Mynd frá 1999

                                                                        

nýggjari mynd

 

Av tí smærra slagnum (Claire Keegan 2022)

 Orð og tónar kvøldseta var á Reinsarínum í gjárkvøldið. Tríggjar nýggjar bøkur vórðu lagdar fram, teirra millum Av tí smærra slagnum, sum eg havi týtt. Seti her hugleiðingar og spurningar hjá mær og Una Holm Johannesen:

 Av tí smærra slagnum er føroyska heitið á stuttu skaldsøguni Small Things Like These, sum Claire Keegan hevur skrivað. 

# Hvussu kom tú av fyrstan tíð fram á hesa stuttsøguna?

- Vit føroyingar eru so nær skyldir við írar, hava sama DNA. Pluss tað, at vit hava lært í skúlanum, at írskir munkar bygdu fyrst Føroyar. Tá ið er undirvísti í Hoydølum í 80unum og frameftir, var Norðurírland sera nógv á breddanum. Stríðið har, IRA, Bobby Sands og samanstoytir millum katolikkar og protestantar var evnið í fleiri tekstasøvnum, sum vit brúktu í undirvísingini. Seinni las eg Frank McCourt, og altíð var tað um fátækdømi, svarta spillu, hungursneyð og tílikt. Nú eitt árið slapp eg við ferðalag til Limerick í Vesturírlandi, og har lá henda bókin so sera sjónsk í handilsvindeyga. Og júst hetta evnið havi eg vitað sera lítið um. 

# Hví fór tú undir arbeiðið at flyta hesa stuttu skaldsøguna yvir í føroyskt?

Evnið er áhugavert og sera nógv umrøtt í løtuni. Gøla eftir gølu kemur undan kavi um tey heim og teir skúlar, sum katólska kirkjan saman við írska statinum hevur havt. Ikki fyrr enn í nítiárunum lótu seinastu stovnarnir aftur, og fólk vilja hava greiðu á, hvar ið tey horvnu børnini og tær horvnu mammurnar eru, áðrenn staturin gevur loyvi til at byggja íbúðir á ómerktar barnagravir. Býirnir TUAM og BESSBOROUGH eru nógv umrøddir, sum pláss, har ið nógv lík vórðu grivin í ómerktar gravir, bæði av børnum og ungum kvinnum . Og av tí at bókin er so stutt, tóktist arbeiðið yvirkomiligt.

Valdsmisnýtsla og tøgnmentan

Bókin fekk viðurkendu bretsku Orwell-virðislønina í bólkinum politisku skaldsskapur – Orwell Prize for Political Fiction - í 2022 fyri í hesari frásøgnini at viðgera eitt sosialt og samfelagsligt eymt evni. Fyri at viðgera sosiala ábyrgd og kollektivan moral.

 Søgan fer fram í einum lítlum írskum býi, New Ross, beint undan jólum í 1985. Í jólaevangeliinum lesa vit um frið á jørð og í menniskjum góður tokki og at taka sær av sínum medmenniskjum. Tann gleðiboðskapurin kann lættliga setast upp ímóti teimum valum, sum vit taka í gerandisdegnum.

 Høvuðspersónurin er Bill Furlong. Ein arbeiðssamur og stillførur familjumaður, sum nærkast teimum 40. Hann rekur eina lítla fyritøku, sum selur kol.

 Eina dagin, tá hann ber kol út til Magdalenu-vaskaríið, varnast hann valdsmisnýtsluna, hørðu viðferðina, og ógvusliga harðskapin, sum genturnar eru fyri har.

# Hvørja tvístøðu setur tað Bill Furlong í?

Tá ið Furlong sær, hvussu genturnar verða viðfarnar, kennir hann, at hann sum eitt kristið menniskja eigur at hjálpa. Hinvegin er hann greiður yvir, og verður ávaraður ímóti tí valdi, sum kirkjan hevur í býnum, sum kann ávirka hansara egna lív og framtíðina hjá døtrunum, hann hevur 5 døtur. 

# Hvussu ávirkar hansara egni uppvøkstur ta støðuna, sum hann kemur í?

Mamma Bill var ein av teimum "óhepnu" gentunum og átti hann sum blaðung, men hon fekk hjálp og stuðul. Bill hugsar, at mamma hansara kundi verið endað her á vaskarínum, so tað verður sum at bjarga síni egnu mammu posthumt

 Høvundurin Claire Keegan hevur eisini sagt í einari samrøðuni, at hon hevði sum so ikki sett sær fyri at skriva um kvinnukúgan í katólska Írlandi ella um fátækradømi, men at hon vildi fáa fram, hví so nógv fólk søgdu og gjørdu so lítið, hóast tey vistu, at nógvar gentur og kvinnur vóru læstar inni og arbeiddu fyri eitt kúganarvald í Magdalenuvaskaríunum.

 # Hvussu merkist tað í bókini, at tøgnmentanin hevur fingið fastartøkur á fólki?

 Bókin er sum so ikki UM Magdalenuvaskaríini, men um ta moralsku tvístøðu, sum Bill og vit øll eru í, tá ið vit skula velja millum egnar fyrimunir og at tala at og hjálpa í neyð. Tøgnmentanin er serstakliga sjónsk hjá Eileen, konu Bill. Hon verjir við allari makt tað, sum tey hava - tey eru ikki vælhavandi - hóast tað krevur, at hon vendir blinda eygað og deyva oyrað til ymiskt.

Um at halda við teimum røttu

Ein sterkur partur í bókini er, tá Bill og Eilenn eru á veg í song eitt kvøldið, og tey skifta orð um nakað av tí, sum Bill hevur verið fyri tann dagin.

 Konan spyr, hvat tað nyttar at hugsa, tí tað einasta, sum hendir, tá ið tú hugsar er, at tú missir mótið.

 - Um tú vil klára teg í lívinum, eru tað ávís mál, sum tú mást skúgva til viks, sigur hon og leggur afturat:

 - Men um vit bara ansa eftir tí, vit hava her, og halda við teimum røttu fólkunum, so fer eingin av okkara at vera noydd til at uppliva nakað sovorðið, sum hasar genturnar mugu tola.

 # Hvat lesur tú burturúr hasum brotinum í bókini?

 At moralska tvístøðan er ikki bert í høvdinum á Furlong, men eisini eitrar hansara hjúnaband og familjulív. Furlong og konan hava sera ymiska bakgrund, og nú stingur tann religiøsi tvídrátturin seg aftur upp: Furlong vaks upp hjá einari hjartagóðari protestantiskari frúu, sum læt mammu hansara arbeiða fyri seg, hóast hon var við barn. Eileen fylgir katólskum siði og lærir døturnar, sum hon sjálv varð lærd.  

# Heldur tú, at lesarar í Føroyum kunna kenna seg aftur í tøgnmentanini, sum verður lýst í bókini?

Ja, vit hava sera nógv tabuiserað øki, ein tigur um alkoholismu ella sálarsjúku, ein annar tigur um harðskap og misnýtslu...so tað er ivaleyst.

# Hvat leggur tú í heitið?

 Máliskan "av tí smærra slagnum" er eitt, sum pápi plagdi at brúka, ofta var tað uggandi, kanska tú hevði okkurt, sum í tínum huga var stórt og trupult, tá plagdi hann uggandi at siga, at tað var av tí smærra slagnum, hvør skal siga, tú fert at uppliva okkurt verrri enn hatta. Men tað sum Furlong upplivir og uppdagar er avgjørt ikki av tí smærra slagnum, sum skal sópast undir teppið, so heitið er sera speiskt, kunna vit siga.

Týðingararbeiðið

Claire Keegan skrivar stillisliga og beinrakið um eitt kensluborið evni. Tað hevur ofta verið sagt um hennara skrivihátt, at hon ger ikki meira burturúr enn neyðugt – um nakað, so undirspælur hon.

 # Er eitt serligt brot í bókini, har hetta kemur serliga væl fram?

 Ja, t.d. reglubrotið á s. 15, tá ið sagt verður frá, hvussu mamma Furlong doyði

# Hvat var tað truplasta við at flyta hendan spakmælta og samstundis kraftmikla tekstin yvir í føroyskt?

 Hugsi at hesin skrivistílurin hóskar væl til føroyskt mál, stuttir setningar, undirspælt. Keegan hevur sagt í einum viðtali, at hon hevur áhuga fyri reglubrotum - hvussu hongur brotið saman, hvør er rytman. Summi av reglubrotunum eru næstan sum yrkingar at lesa, nei ikki trupult, bara er sjálvandi altíð trupult við enskum, at tú skalt finna sagnorð og lýsingarorð fyri øll navnorðini. (no urge, contrariness, progress > vildi ikki; gera seg tvøran; klára seg væl)

Bókin sum filmur

Burturúr hesari stuttu skaldsøguni kom eisini ein filmur við sama heitið í 2024.

 Tað er írin Cillian Murphy, ið spælir høvuðsleiklutin sum Bill Furlong. Hann er kanska best kendur úr høvuðsleiktinum í sjónvarpsrøðuni Peaky Blinders og filminum Oppenheimer.

# Hvussu var at síggja bókina á filmi?

 Góður filmur, sera grádæmdur og dapur. Svartur sum kolið, Bill sleipar. Mær dámdi eisini sera væl Emily Watson sum tann nývaskaða nonnan í sínum nývaskaða rúmi við nývaskaðum dúki á borðinum, har hon gevur Bill  Furlong eina jólagávu, sum hann treyðugt vil taka ímóti - tí at tað er mutur.

Ja, góður filmur.

 

 

Turið S fylllir 80

Góða Turið, haldi, eg tosi fyri øll í familjuni, tá ið eg sigi, at vit eru takksom. Takksom fyri at tú hevur umsitið og umsitur okkara familjuarv so fyrimyndarliga. Her hugsi eg um 1. garðin hjá mammu, sum stendur í blóma á hvørjum ári, sjálvt um tað er eitt dekans stríð 2. Forlagið hjá mammu "Ungu Føroyar", sum hevur livað og trivist, síðani tú tók hond um tað. Tað er áhugavert at fylgja við í, hvørjar bøkur tú gevur út. Tað eru tey ungu, ið leita til tín, vónríkir debutantar sum Nancy Sunadóttir og Danial Viðoy. Og bókin Ver tú! hóskar so væl í tína rúmsáttu lívsáskoðan. 3. sjálvandi síðst men ikki minst nevna vit tekstirnar hjá pápa í hesum høpi, tú hevur savnað og snikkað og lagt til rættis og útvegað týðingar. Takk góða fyri títt stóra arbeiði, okkum øllum til sóma.

Bókaframløga við Gjógv 2019

Arbeiðið hjá Turið hevur vakt ans ymsa staðni, also í Íslandi og í Amerika. Tað hevði ikki gjørt nakað, um tað eisini vakti ans í Føroyum, men bíða, nú kemur skjótt 3. bind av stórverkinum hjá Turið og Maluni, TÁ verður kanska okkurt ??? 

Leyvoy og vit øll heilsa Turið á tí stóra degnum

Turið hevur fingið íslendska falkaordanin, og The American-Scandinavian Foundation boðaðu herfyri frá nýggjum prísi, sum eitur  Turið Sigurðardóttir Translation Prize, fyri týðing úr íslandskum ella føroyskum til enskt. 

Í Mikladali

á Akureyri

Vit hava verið nógv í "lag" , serstakliga tey síðstu árini, til gongu, á súkklu og í báti og bili. Minniligir eru pílagrímstúrarnir til Santiago og tann eftir hervegnum í Jyllandi. Eisini súkklutúrurin á Gotlandi og biltúrarnir á vestur- og eysturlandinum í Íslandi. Drúgvast eiga vit onkran túr til góðar, sjálvt um hann ikki verður við gongd í dagavís.

á hervegnum

Sóu Notre Dame de Reims

Umborð 1

umborð 2

Sigga kom við til Gjáar, hennara síðsta ferð hagar.

Turið, Turið og Turið ein jóladag

Eisini meðan vit eru heima hava vit felags áhugamál, vit lesa bøkur saman í bókaklubbinum Bókastevi, dansa føroyskan dans og tílíkt.

Turið hevur serliga havt áhuga fyri ungum yrkjarum. Ein teirra er - tó ikki so ungur longur - Tóroddur Poulsen, hon hevur trúliga lisið og ummælt 10 tals bøkur frá hansara hond. Seti her til stuttleikar nakrar søguligar myndir frá einum virðislønarhaldi í Havn.

Ebba og Tóroddur

Eitt afturat skal eg takka fyri, at tú so blídliga fær okkum at føla okkum heima í okkara gamla heimi í Leivsgøta, har hava vit ofta sitið væl. Takk fyri umsorganararbeiði, bæði eftir at mamma var farin, og pápi var einsamallur, og nú ið bróðir er einsamallur.  TAKK!

bindiklubbur í Leivsgøtu